Në mesin e Luftës së Dytë Botërore, kur shkenca dhe ushtria po bashkëpunonin më ngushtë se kurrë, lindi një histori që vazhdon të ngjallë debate, teori dhe mister edhe sot. Ajo njihet si “Eksperimenti i Filadelfias”, një ngjarje që sipas disa dëshmive përfshinte zhdukjen e përkohshme të një anijeje luftarake amerikane nga radari dhe nga sytë e njeriut.
Sipas rrëfimeve që qarkullojnë prej dekadash, në vitin 1943 marina amerikane po eksperimentonte me teknologji të reja për ta bërë flotën e saj më të padukshme ndaj armikut. Ideja ishte të krijohej një fushë elektromagnetike aq e fortë sa të përkulnin valët e dritës dhe radarit rreth anijeve, duke i bërë ato të padukshme.
Anija në qendër të kësaj historie ishte USS Eldridge, një destrojer që ndodhej në portin e Filadelfias. Sipas teorisë, gjatë një eksperimenti sekret, pajisjet u aktivizuan dhe anija u mbulua nga një mjegull e gjelbër. Pas pak çastesh, ajo u zhduk plotësisht.
Disa dëshmitarë pretendojnë se anija u rishfaq për disa minuta në Norfolk, Virxhinia, qindra kilometra larg, përpara se të kthehej sërish në Filadelfia. Por ajo që e bën historinë edhe më tronditëse janë pasojat për ekuipazhin.
Sipas rrëfimeve, marinarët përjetuan efekte të rënda: disa u sëmurën rëndë, të tjerë humbën orientimin mendor, ndërsa disa thuhet se u “bashkuan” fizikisht me strukturën metalike të anijes. Këto detaje e kanë bërë historinë edhe më të errët dhe të frikshme.
Zyrtarisht, marina amerikane e ka mohuar gjithmonë ekzistencën e një eksperimenti të tillë. Dokumentet ushtarake nuk përmendin asgjë të ngjashme dhe USS Eldridge ka një histori shërbimi të dokumentuar normalisht. Megjithatë, mungesa e provave konkrete nuk ka ndalur teoritë.
Përkrahësit e teorisë besojnë se eksperimenti u mbulua për shkak të pasojave katastrofike. Ata argumentojnë se teknologjia ishte shumë përpara kohës dhe se ushtria nuk ishte e gatshme të përballej me efektet anësore të saj.
Skeptikët, nga ana tjetër, e konsiderojnë Eksperimentin e Filadelfias si një mit urban, të ushqyer nga keqkuptime, rrëfime të ekzagjeruara dhe mungesë informacioni. Ata theksojnë se ligjet e fizikës nuk mbështesin një teleportim të tillë dhe se dëshmitë janë të dorës së dytë.
Pavarësisht se ku qëndron e vërteta, kjo histori ka hyrë thellë në kulturën popullore. Libra, dokumentarë dhe filma janë frymëzuar nga ajo, duke e bërë Eksperimentin e Filadelfias një simbol të frikës dhe kureshtjes njerëzore për kufijtë e shkencës.
Ajo që e bën këtë fakt jashtëzakonisht interesant është se ai qëndron në kufirin mes realitetit dhe legjendës. Nuk është plotësisht i provuar, por as i hedhur poshtë përfundimisht. Dhe pikërisht kjo e bën atë kaq magjepsës.
Historia na kujton se gjatë luftërave, shumë eksperimente u kryen larg syrit të publikut. Disa u dokumentuan, të tjera u harruan, dhe disa ndoshta u fshehën qëllimisht.
Eksperimenti i Filadelfias mbetet një pyetje e hapur: a ishte thjesht një mit i frikshëm, apo një provë se njeriu luajti me forca që nuk i kuptonte plotësisht?
Deri sot, askush nuk ka dhënë një përgjigje përfundimtare. Dhe ndoshta pikërisht kjo është arsyeja pse kjo histori vazhdon të jetojë.
