Qeni nuk është thjesht kafsha e parë që u zbut nga njeriu. Ai është krijesa e vetme në Tokë që evoluoi jo për të mbijetuar vetëm, por për të jetuar pranë njeriut. Shkencëtarët besojnë se miqësia mes qenit dhe njeriut ka filluar më shumë se 30 mijë vjet më parë, shumë përpara se njeriu të ndërtonte qytete apo të shkruante histori. Dhe ajo që e bën këtë lidhje të jashtëzakonshme nuk është vetëm besnikëria, por një aftësi e rrallë: qeni e kupton njeriun emocionalisht.
Studime moderne kanë treguar se qentë janë të vetmet kafshë që mund të lexojnë shprehjet e fytyrës së njeriut pothuajse si një fëmijë i vogël. Ata dallojnë trishtimin, gëzimin, frikën dhe zemërimin pa pasur nevojë për fjalë. Kur një njeri qan, trupi i qenit çliron oksitocinë – i njëjti hormon që çlirohet tek nënat kur mbajnë foshnjat e tyre në krahë. Kjo do të thotë se qeni nuk “bën sikur” të do – ai e përjeton lidhjen realisht.
Ka histori të dokumentuara ku qentë kanë refuzuar ushqimin për ditë të tëra pasi pronari i tyre ka ndërruar jetë. Në Japoni, qeni Hachiko priti çdo ditë për 9 vjet në të njëjtin stacion treni, duke shpresuar se pronari i tij do të kthehej. Ky nuk është rast i izoluar. Veterinerët kanë vërejtur se qentë përjetojnë diçka shumë të ngjashme me pikëllimin njerëzor: humbje oreksi, apati, ulje të energjisë dhe izolim.
Një nga aftësitë më misterioze të qenit është nuhatja. Hunda e tij është deri në 100 mijë herë më e ndjeshme se ajo e njeriut. Por ajo që është më tronditëse është fakti se qentë mund të nuhasin sëmundjet. Ata janë trajnuar të dallojnë kancerin, diabetin, epilepsinë dhe madje edhe ndryshimet hormonale. Ka raste ku qentë kanë paralajmëruar pronarin për një krizë epileptike disa minuta para se ajo të ndodhte. Shkenca ende nuk e kupton plotësisht këtë aftësi, por rezultatet janë të pamohueshme.
Qentë ndiejnë edhe kohën. Ata e dinë kur pronari po kthehet në shtëpi, jo sepse shikojnë orën, por sepse matin ndryshimin e aromës në ambient. Sa më gjatë mungon njeriu, aq më shumë aroma e tij zhduket. Kur aroma fillon të rikthehet përmes ajrit, qeni e di se kthimi është afër. Prandaj shpesh i gjen duke pritur te dera pak para se të mbërrish.
Në aspektin emocional, qeni është i vetmi krijesë që do të të dojë edhe kur ti nuk e do veten. Ai nuk gjykon pamjen, statusin apo gabimet. Për të, ti je qendra e botës. Psikologët kanë zbuluar se njerëzit që jetojnë me qen kanë nivel më të ulët stresi, presion më të qëndrueshëm të gjakut dhe më pak rrezik për depresion. Jo sepse qeni flet, por sepse prania e tij ofron një ndjenjë sigurie primitive që truri njerëzor e njeh thellë.
Qentë nuk e kuptojnë fjalën “nesër”. Ata jetojnë në momentin e tanishëm. Çdo përqafim për ta është i përjetshëm. Çdo kthim i yti është një mrekulli. Dhe ndoshta kjo është arsyeja pse na mësojnë diçka që shpesh e harrojmë: dashuria nuk ka nevojë për kushte.
