Në atë kohë të errët për Kosovën, kur lufta kishte përfshirë çdo shtëpi, çdo familje dhe çdo zemër shqiptare, Ramushi, Luani dhe shokët e tyre nuk ishin thjesht luftëtarë. Ata ishin bij, vëllezër, shokë, djem që mbanin në shpirt ëndrra të thjeshta njerëzore, edhe pse rrethanat i kishin detyruar të merrnin barrën më të rëndë – luftën për liri.
Para se të futeshin në luftë, ata kishin bërë plane. Plane të vogla, por plot kuptim. Donin t’i bënin një surprizë nënës së tyre, nanës Rukë. Donin t’i sillnin një buzëqeshje për ditëlindje, t’i jepnin pak gëzim në mes të një kohe që nuk njihte as gëzim e as qetësi. Në mes të krismave, frikës dhe pasigurisë, ata mendonin për nënën. Mendonin për zemrën e saj, për sytë që i prisnin, për duart që i kishin rritur.
Por fati i historisë vendosi ndryshe.
Ajo ditë që duhej të ishte festë, që duhej të kujtohej me urime dhe përqafime, u kthye në zinë më të madhe të jetës së saj. Në vend të buzëqeshjes, erdhën lotët. Në vend të dhuratës, erdhi lajmi më i rëndë që mund ta marrë një nënë. Në vend të djalit, erdhi dhimbja.
Luani ra për lirinë e Kosovës. Ai u bë një dhuratë e përjetshme për këtë tokë, ashtu si shumë dëshmorë të tjerë që dhanë jetën pa u menduar dy herë. Ata nuk u kursyen, sepse besonin se liria e vendit ishte më e madhe se jeta e tyre. Dhe kjo sakrificë, edhe pse madhështore, mbeti një plagë e hapur për nënat që i rritën.
Që nga ajo ditë, nana Rukë nuk e ka festuar më kurrë ditëlindjen. As nuk ka dashur. Sepse për të, ajo datë nuk është më një simbol gëzimi. Ajo është kujtim i humbjes, kujtim i një biri që nuk u kthye më në pragun e shtëpisë. Është një datë që i rikthen çdo herë boshllëkun, dhimbjen dhe mallin që nuk shuhet kurrë.
Kjo është drama e nënave shqiptare. Një dramë e heshtur, që nuk shkruhet gjithmonë në libra, por që jeton çdo ditë në zemrat e tyre. Ato gra të forta që mësuan të buzëqeshin me lot në sy, që mësuan të jetojnë me mungesën, që mësuan të heshtin dhimbjen për hir të dinjitetit.
Kjo është një plagë që nuk shërohet me kohë. Koha nuk i shëron këto dhimbje, vetëm i bën më të heshtura. Çdo përvjetor, çdo datë, çdo kujtim e hap sërish atë plagë.
Prandaj, mos e harroni mundin, lotët dhe sakrificën e këtyre nënave. Mos e harroni çmimin e lirisë. Sepse harresa është më e rrezikshme se çdo armik. Harresa i vret për së dyti ata që ranë dhe i plagos sërish ata që mbetën.
Respektojeni sakrificën. Kujtojeni historinë. Dhe përkuluni para nënave që lindën lirinë me dhimbje
